Infanteriestelling De Fransche Kamp

Identificatie

Verdedigingslinie
Nieuwe Hollandse Waterlinie
Objectnaam
B.a.2 Infanteriestelling De Fransche Kamp
Objectnaam (alternatief)
Voorstelling Naarden
Afbeelding
franse_kamp_woi_type_groepssschuilplaats_1918
Objecttype
Objecttype (trefwoord)
loopgraaf
NHW-code
B.a.2
RM-code
531400- 531403/4
Huidige functie
camping
Bouwkundige staat
redelijk
Bouwkundige staat in
2013
Monument type
rijksmonument
Bijzonderheden algemeen

Van infanteriestelling De Franse Kamp zijn alleen nog een groot aantal groepsschuilplaatsen uit de Eerste Wereldoorlog over. Zo’n stelling, tussen de oudere forten, bestond uit een serie veldversterkingen voor voetsoldaten. De nooit voltooide stelling, met twee parallel lopende loopgraven en verbindingsloopgraven, is grotendeels verdwenen onder het zand.

De stelling moest het Offensief voor Naarden en de verouderde vesting extra bescherming te bieden. Een bijkomende functie was extra opvang voor een zich terugtrekkend veldleger.

De betonnen schuilplaatsen zijn goed te herkennen in het landschap dat intussen bebost is geraakt. Tegenwoordig is De Franse Kamp een natuurgebied, waar zich een gelijknamig natuurkampeerterrein bevindt.

Locatie

Linie
Nieuwe Hollandse Waterlinie
Provincie
Noord-Holland
Gemeente
gemeente Bussum
Plaats
Bussum
Adres
Fransche Kampweg 5a
Postcode
1406 NV Bussum
Eigenaar

Stichting tot Behoud en Beheer van de Fransche Kamp

X-Y coördinaten
52.25771;5.14869
Bijzonderheden

De stelling bevindt zich in het noordelijk deel van het tegenwoordige Spanderswoud, ten zuiden van het Offensief voor Naarden. Zij sloot aan op de uit 1916 daterende Voorstelling Naarden. Samen met deze stelling, het Offensief voor Naarden, de Werken aan de Karnemelksloot en Fort Ronduit vormde zij de verdediging rond Vesting Naarden. Deze uitgebreide militaire aanwezigheid was nodig vanwege de kwetsbare, want hooggelegen positie van de vestingstad en het omliggende gebied. Dat was niet onder water te zetten, zodat juist hier kansen lagen voor oprukkende vijanden.

De gewapend betonnen schuilplaatsen liggen parallel aan de voormalige loopgraven in twee rijen achter elkaar, over een lengte van ongeveer een kilometer. De stelling loopt van zuidwest naar noordoost, met een knik in het midden. De breedte van de stelling was 50 tot 100 meter.

Haar naam dankt de stelling aan de Franse bezetting van Naarden onder Lodewijk XIV in 1672. Na de aanval op de vesting sloegen 3.000 Franse soldaten hier hun tenten op. Het plan was om de stelling door te trekken tot aan de Zuiderzee, maar na afloop van de Eerste Wereldoorlog werden de werkzaamheden stopgezet.

Historie object

Bouwjaar
1915
Bouwperiode
Bouwperiode 1914-1918
Bouwmateriaal
beton
Bouwmateriaal (trefwoord)
gewapend beton
Oorspronkelijke functie

De infanteriestelling op de Fransche Kampheide was primair bedoeld voor opname van een zich terugtrekkend veldleger, doet de zware uitvoering van de werken vermoeden dat men een tegenaanval vanuit de stelling niet uitsloot.

Oorspronkelijke bezetting

onbekend

Aantal geschut
onbekend

Bijzonderheden

Bijzonderheden historie object

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werden overal in de buurt van forten en vestingen veldversterkingen aangelegd. Deze waren bedoeld voor het mobiele veldleger met geschut en munitieopslag. Ze bestonden uit loopgravenstelsels, vechtwagenversperringen, tankgrachten en prikkeldraadversperringen.

Rond 1916 verrees rond Naarden zo’n langgerekte linie, de zogeheten Voorstelling van Naarden. Die liep vanaf het zuiden van Bussum via Crailo en Huizen tot de Zuiderzeekust.

Al snel bleek dat er geen aansluiting was bij het westelijk deel van de waterlinie en waren opnieuw extra versterkingen nodig. Daarom werd de stelling in 1918 op de toenmalige Fransche Kampheide uitgebreid met Infanteriestelling De Franse Kamp. Deze lag zo’n 200 meter zuidelijker en bevatte twee loopgraven met daarlangs ruim 60 groepsschuilplaatsen. Aanvankelijk waren dit eenvoudige onderkomens van aarde, ondersteund door houten balken. In België bleek tijdens de Eerste Wereldoorlog echter al snel dat deze niet bestand waren tegen de nieuwste generatie wapens. Daarom werden ze vervangen door gewapend betonnen onderkomens met 1,5 meter dikke muren. De voorste rij bestond uit kleine schuilplaatsen, bedoeld voor 4 loopgraafwachten (er konden 8 man in), de tweede rij voor het onderbrengen van reservetroepen, maximaal 16 personen per schuilplaats. In geval van nood konden er zo’n 750 manschappen terecht.

Waardering

Waardering
uniek
Omschrijving waardering

Van de stelling zijn alleen de groepsschuilplaatsen over, maar alleen dat maakt het geheel al behoorlijk zeldzaam. Doordat ze in een natuurgebied liggen, waar niet gebouwd mag worden, zijn de lijnen waarlangs de schuilplaatsen liggen nog redelijk herkenbaar. Wel ligt een deel grotendeels onder het zand, waarmee de voormalige loopgraven zijn gevuld. Het oorspronkelijk vrije schootsveld is niet langer aanwezig, doordat de heide tegenwoordig aardig bebost is.

De groepsschuilplaatsen uit 1918 kennen twee verschillende typen, de ‘dubbele’ vorm met aan weerszijden twee ingangen, bedoeld voor 16 man en de ‘enkele’ vorm, met één ingang, voor 8 man. De gesloten voorkant, richting vijand, lag ten tijde van gebruik verstopt onder een aardlaag die deel uitmaakte van het geleidelijk aflopend talud (glacis) van de loopgraaf.

De schuilplaatsen zijn niet toegankelijk, doordat ze vol zitten met zand en puin en de uitgangen zijn dichtgemetseld. De Duitsers wilden zo voorkomen dat anderen, zoals parachutisten, er gebruik van zouden maken.

In 2011 is een van de schuilplaatsen op initiatief van de Historische Kring Bussum uitgegraven en van binnen leeg gemaakt. De HKB organiseert historische (natuur)wandelingen, waarbij de groepsschuilplaats op het programma staat.